Câu hỏi quan trọng nhất về quyền sở hữu mã nguồn là: sau khi bạn trả tiền, phần mềm thuộc về ai và bạn có được giao toàn bộ mã nguồn, dữ liệu để tự vận hành hoặc đổi đơn vị khác hay không. Nếu hợp đồng không nói rõ, bạn có thể rơi vào thế phải phụ thuộc mãi vào đơn vị đã làm.
Bài này liệt kê các điều khoản bạn nên hỏi và đọc kỹ trước khi ký. Đây là danh sách câu hỏi để bạn chuẩn bị, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung hợp đồng cụ thể cần được luật sư của bạn xem xét.
Vì sao điều khoản này quan trọng
Phần mềm làm theo yêu cầu thường là công cụ vận hành hằng ngày của doanh nghiệp: đơn hàng, kho, khách hàng, công nợ. Khi đã dùng một thời gian, dữ liệu và quy trình nằm trong đó. Nếu bạn không nắm mã nguồn và dữ liệu, việc đổi nhà cung cấp, thuê người bảo trì hay mở rộng sau này sẽ khó và tốn kém.
Ngược lại, khi các điều khoản rõ ràng từ đầu, hai bên đều biết mình được gì, phải làm gì, và tranh chấp ít xảy ra hơn.
Các câu hỏi về quyền sở hữu và bản quyền
Đây là nhóm câu hỏi nên hỏi đầu tiên:
- Sau khi thanh toán đủ, quyền sở hữu phần mềm thuộc về bên nào, hay chỉ là quyền sử dụng
- Quyền này áp dụng cho toàn bộ phần mềm hay chỉ một phần
- Phần mã dùng chung của đơn vị làm (thư viện, khung làm việc nội bộ) được xử lý thế nào, bạn có quyền dùng lâu dài không
- Các thư viện mã nguồn mở bên trong phần mềm có điều kiện giấy phép gì mà bạn cần biết
- Đơn vị làm có được dùng lại phần mềm hoặc phần mã của bạn cho khách hàng khác không
Đừng tự suy ra câu trả lời. Hãy yêu cầu ghi bằng chữ trong hợp đồng, và nhờ luật sư xác nhận cách diễn đạt có hiệu lực như bạn mong muốn.
Câu hỏi về bàn giao mã nguồn và dữ liệu
Quyền sở hữu trên giấy không có ý nghĩa nếu bạn không nhận được thứ để dùng. Hãy hỏi:
- Bàn giao những gì: mã nguồn, cấu trúc cơ sở dữ liệu, tài liệu hướng dẫn cài đặt, tài khoản máy chủ và tên miền
- Bàn giao vào thời điểm nào: sau mỗi giai đoạn hay chỉ khi kết thúc dự án
- Dữ liệu của bạn có được xuất ra định dạng đọc được và mang đi không
- Ai giữ tài khoản máy chủ, tên miền, chứng chỉ bảo mật, khóa kết nối với bên thứ ba
- Có tài liệu đủ để một đơn vị khác tiếp quản hay không
Một dấu hiệu tốt là đơn vị làm sẵn sàng ghi rõ việc bàn giao mã nguồn và dữ liệu cho khách hàng trong hợp đồng. Tại Prime Technology, mã nguồn và dữ liệu được bàn giao cho khách hàng theo hợp đồng.
Câu hỏi về nghiệm thu, thanh toán và thay đổi phạm vi
Nhiều tranh chấp không đến từ mã nguồn mà từ việc hai bên hiểu "xong" khác nhau:
- Tiêu chí nghiệm thu từng giai đoạn là gì, ghi cụ thể hay chỉ nói chung
- Thanh toán gắn với mốc nào, có giữ lại một phần cho đến khi nghiệm thu không
- Khi bạn muốn thêm hoặc đổi tính năng giữa chừng, quy trình báo giá và thỏa thuận ra sao
- Việc làm theo giai đoạn có được ghi rõ phạm vi từng giai đoạn không (xem thêm giao phần mềm theo giai đoạn)
- Thế nào là lỗi cần sửa miễn phí và thế nào là yêu cầu mới
Câu hỏi về bảo mật, bảo trì và chấm dứt hợp đồng
- Ai chịu trách nhiệm về dữ liệu khách hàng của bạn nằm trong hệ thống, và có điều khoản giữ bí mật không
- Phần mềm được sao lưu thế nào, ai chịu trách nhiệm
- Sau bàn giao có bảo hành không, phạm vi bảo hành gồm gì, và việc bảo trì tính riêng ra sao (xem bảo trì phần mềm sau bàn giao)
- Nếu hai bên dừng hợp tác giữa chừng, bạn nhận được gì cho phần đã làm
- Nếu đơn vị làm ngừng hoạt động, bạn có đường nào để lấy lại mã nguồn và dữ liệu không
Khi nào danh sách này chưa đủ
Bài này chỉ là câu hỏi gợi ý. Mỗi doanh nghiệp, mỗi dự án có đặc thù riêng: dự án có yếu tố nước ngoài, dữ liệu cá nhân nhạy cảm, hoặc nhiều bên cùng đóng góp sẽ cần xử lý pháp lý phức tạp hơn. Quy định pháp luật cũng có thể thay đổi theo thời gian.
Vì vậy, trước khi ký, hãy đưa hợp đồng cho luật sư của bạn đọc. Danh sách ở trên giúp bạn biết cần hỏi gì, nhưng người đánh giá hiệu lực và rủi ro pháp lý phải là chuyên gia pháp lý.
Bước tiếp theo
Nếu bạn đang chuẩn bị làm phần mềm, hãy ghi các câu hỏi ở trên ra giấy và mang đến buổi trao đổi với từng đơn vị để so sánh câu trả lời. Bạn cũng có thể đọc thêm cách chọn công ty làm phần mềm. Muốn hiểu cách chúng tôi làm việc và bàn giao, xem trang dịch vụ viết phần mềm theo yêu cầu.
